Zapalenie trzustki u psa – objawy, badania i kiedy pilnie do weterynarza?

Zapalenie trzustki u psa może dawać bardzo niespecyficzne objawy. Najczęściej właściciel zauważa wymioty, brak apetytu, osłabienie, ból brzucha albo biegunkę. Te same objawy mogą jednak występować także przy ciele obcym, zapaleniu żołądka i jelit, zatruciu czy innych chorobach jamy brzusznej, dlatego same objawy nie pozwalają rozpoznać zapalenia trzustki.

Zapalenie trzustki u psa — najważniejsze informacje

• Najczęstsze objawy to wymioty, brak apetytu, osłabienie, ból brzucha i odwodnienie.
• Rozpoznanie opiera się na połączeniu badania klinicznego, badań laboratoryjnych i obrazowania, najczęściej USG.
• Sam podwyższony wynik „lipazy” ani samo USG nie wystarczają do pewnego rozpoznania.
• Pies wielokrotnie wymiotujący, nieutrzymujący wody, wyraźnie bolesny lub szybko słabnący wymaga pilnej oceny lekarskiej.

Kiedy podejrzewać zapalenie trzustki u psa?

Zapalenie trzustki bierze się pod uwagę szczególnie wtedy, gdy kilka objawów występuje jednocześnie. Typowe sygnały to:

• nawracające lub częste wymioty,
• wyraźny spadek apetytu albo całkowita odmowa jedzenia,
• osowienie i osłabienie,
• ból brzucha, niechęć do dotykania brzucha lub przyjmowanie nietypowej pozycji,
• odwodnienie,
• biegunka,
• czasem gorączka albo pogorszenie stanu po zjedzeniu tłustego lub nietypowego posiłku.

Nie każdy pies ma wszystkie te objawy. Łagodniejsze przypadki mogą wyglądać znacznie mniej charakterystycznie.

„Pies wymiotuje i nie chce jeść” — czy to może być trzustka?

Tak, ale nie jest to objaw charakterystyczny tylko dla trzustki. Połączenie wymiotów i braku apetytu występuje również przy wielu innych chorobach przewodu pokarmowego i jamy brzusznej. Jeśli wymioty się powtarzają, pies jest osowiały, ma bolesny brzuch albo nie utrzymuje wody, potrzebna jest konsultacja. Jeżeli istnieje możliwość połknięcia skarpety, zabawki, kości lub innego przedmiotu, zobacz także poradnik Pies połknął ciało obce – kiedy endoskopia, kiedy operacja?.

Jeżeli głównym problemem są wymioty, zobacz także poradnik Pies wymiotuje – kiedy obserwować, a kiedy pilnie do weterynarza?.

Kiedy jechać pilnie do weterynarza?

Jedź pilnie do lecznicy, jeśli:

• pies wielokrotnie wymiotuje i nie utrzymuje nawet małych ilości wody,
• jest bardzo osłabiony, chwieje się, ma problem ze staniem albo szybko się pogarsza,
• brzuch jest wyraźnie bolesny lub napięty,
• pojawia się krew w wymiocinach albo czarny, smolisty kał,
• istnieje podejrzenie ciała obcego lub zatrucia,
• objawy dotyczą szczenięcia, psa starszego albo pacjenta z istotną chorobą przewlekłą.

Ciężkie zapalenie trzustki może prowadzić do znacznego odwodnienia i zaburzeń ogólnoustrojowych, dlatego szybko pogarszający się pacjent nie powinien być obserwowany w domu.

Jak rozpoznaje się zapalenie trzustki?

Rozpoznanie zwykle opiera się na połączeniu obrazu klinicznego, badań laboratoryjnych i badań obrazowych. Nie istnieje jeden objaw ani jedno badanie, które w każdej sytuacji samodzielnie potwierdza chorobę.

Badania krwi

Lekarz może zalecić badania krwi w celu oceny między innymi stopnia odwodnienia, elektrolitów, wątroby, nerek, glukozy i parametrów zapalnych. W diagnostyce trzustki wykorzystuje się również oznaczenia lipazy trzustkowej. Wynik interpretuje się razem z objawami i innymi badaniami.

USG jamy brzusznej

USG jamy brzusznej może pokazać zmiany w obrębie trzustki i otaczających tkanek, ale prawidłowe albo niejednoznaczne USG nie zawsze wyklucza zapalenie trzustki. Znaczenie ma czas badania, nasilenie choroby, jakość aparatu i doświadczenie osoby wykonującej badanie.

RTG i dalsza diagnostyka

RTG nie służy do samodzielnego potwierdzania zapalenia trzustki, ale może być potrzebne do oceny innych przyczyn wymiotów i bólu brzucha, w tym podejrzenia ciała obcego. Zakres badań dobiera lekarz do konkretnego pacjenta.

Czy podwyższona lipaza zawsze oznacza zapalenie trzustki?

Różne testy określane jako „lipaza” nie mają tej samej wartości diagnostycznej. Oznaczenie immunoreaktywności lipazy trzustkowej u psa (cPLI; np. Spec cPL) jest bardziej swoiste dla trzustki niż standardowe pomiary aktywności lipazy. Wynik nadal interpretuje się razem z objawami, badaniem klinicznym i obrazowaniem — pojedynczy parametr nie powinien samodzielnie przesądzać o rozpoznaniu.

Czy USG samo wystarczy do rozpoznania zapalenia trzustki?

Nie. USG jest bardzo ważnym elementem diagnostyki, ale nie powinno być oceniane w oderwaniu od objawów i wyników badań laboratoryjnych. Zmiany w trzustce mogą być subtelne, a czułość badania zależy między innymi od momentu wykonania i nasilenia choroby.

Jak wygląda leczenie?

Leczenie zależy od ciężkości objawów. Może obejmować między innymi nawodnienie, leczenie przeciwbólowe, przeciwwymiotne, korekcję zaburzeń elektrolitowych oraz odpowiednio dobrane żywienie. U pacjentów w cięższym stanie potrzebna może być hospitalizacja i monitorowanie w szpitalu.

Nie podawaj samodzielnie leków dla ludzi i nie wprowadzaj wielogodzinnej głodówki tylko dlatego, że podejrzewasz „trzustkę”. Po opanowaniu nasilonych wymiotów zwykle dąży się do możliwie wczesnego żywienia doustnego lub enteralnego, zamiast rutynowego długiego głodzenia. Sposób żywienia i moment rozpoczęcia karmienia powinny być dobrane do stanu konkretnego psa.

Czy zapalenie trzustki może powodować biegunkę?

Tak. Biegunka może występować razem z wymiotami, bólem brzucha i brakiem apetytu, ale również nie jest objawem swoistym dla trzustki. Jeśli w kale pojawia się krew, smolisty kolor, duża ilość śluzu albo podejrzane pasożyty, zobacz poradnik Pies ma biegunkę – krew, czarny kał, śluz lub robaki.

Czy zapalenie trzustki może nawracać?

U części psów epizody mogą nawracać. Po ustabilizowaniu pacjenta lekarz może zalecić kontrolę diety, masy ciała, chorób współistniejących i leków. Nie każdy nawrót wymiotów oznacza jednak kolejny epizod zapalenia trzustki, dlatego nie należy automatycznie powtarzać poprzedniego leczenia bez badania.

Co przygotować przed wizytą?

• Zanotuj, od kiedy pies wymiotuje i ile razy wymiotował.
• Powiedz, kiedy ostatnio jadł i co dokładnie dostał do jedzenia.
• Zgłoś, czy mógł zjeść tłusty posiłek, śmieci albo nietypowy pokarm.
• Powiedz, czy występuje biegunka, ból brzucha, osowienie albo wzmożone pragnienie.
• Przygotuj listę wszystkich leków i suplementów.
• Zabierz wcześniejsze wyniki badań, jeśli były wykonywane.

Najczęstsze pytania właścicieli

Mój pies wymiotuje żółcią i nie chce jeść — czy to zapalenie trzustki?

Może to być jedna z możliwości, ale sam wygląd wymiocin i brak apetytu nie pozwalają tego rozpoznać. Jeśli objawy się powtarzają albo pies jest osowiały lub ma ból brzucha, potrzebne jest badanie.

Pies stoi z pupą do góry i przodem ciała nisko — czy to ból trzustki?

Tzw. pozycja modlitewna może świadczyć o bólu lub dyskomforcie w jamie brzusznej i bywa obserwowana przy zapaleniu trzustki, ale nie jest objawem swoistym tylko dla tej choroby. Jeśli pies powtarza taką pozycję, nie chce jeść, wymiotuje lub jest osowiały, powinien zostać zbadany.

Pies zjadł tłuste jedzenie i zaczął wymiotować — czy to trzustka?

Tłusty lub nietypowy posiłek może poprzedzać problemy żołądkowo-jelitowe i bywa elementem wywiadu przy podejrzeniu zapalenia trzustki, ale nie każdy epizod wymiotów po takim jedzeniu oznacza zapalenie trzustki. O pilności decydują częstotliwość wymiotów, ból brzucha, nawodnienie i stan ogólny psa.

Czy zapalenie trzustki wychodzi w zwykłym badaniu krwi?

Zwykła morfologia i biochemia mogą pokazać skutki choroby lub inne nieprawidłowości, ale same nie potwierdzają zapalenia trzustki. Do oceny wykorzystuje się również bardziej ukierunkowane oznaczenia lipazy trzustkowej oraz obraz kliniczny i USG.

Pies ma podwyższoną lipazę — czy na pewno ma zapalenie trzustki?

Nie należy stawiać rozpoznania na podstawie jednego parametru. Znaczenie ma rodzaj oznaczenia lipazy oraz zgodność wyniku z objawami, badaniem klinicznym i obrazowaniem.

Czy zapalenie trzustki zawsze widać w USG?

Nie. USG może dostarczyć bardzo ważnych informacji, ale brak typowych zmian nie wyklucza choroby w każdej sytuacji.

Czy zapalenie trzustki u psa jest groźne i jakie są rokowania?

Przebieg może być od łagodnego do ciężkiego. Rokowanie zależy między innymi od stopnia odwodnienia, nasilenia bólu i wymiotów, obecności powikłań, chorób współistniejących oraz odpowiedzi na leczenie. U psa szybko słabnącego, uporczywie wymiotującego albo z zaburzeniami ogólnoustrojowymi rokowanie jest bardziej ostrożne i częściej potrzebna jest intensywna opieka. Łagodniejsze przypadki po odpowiednio dobranym leczeniu mogą poprawiać się szybko, ale nawroty są możliwe.

Czy pies z zapaleniem trzustki musi zostać w szpitalu?

Nie każdy. Pies w dobrym stanie ogólnym może wymagać innego postępowania niż pacjent odwodniony, wielokrotnie wymiotujący i osłabiony. O hospitalizacji decyduje stan psa i możliwość bezpiecznego leczenia ambulatoryjnego.

Pies miał kiedyś zapalenie trzustki i znowu wymiotuje — czy mogę podać stare leki?

Nie bez konsultacji. Podobne objawy mogą mieć inną przyczynę, a stan pacjenta i potrzebne leczenie mogą być inne niż podczas poprzedniego epizodu.

Kiedy skontaktować się z Przychodnią Napieraj i Synowie w Radomiu?

Jeżeli pies wymiotuje, nie chce jeść, ma ból brzucha lub jest osowiały i podejrzewasz zapalenie trzustki, zadzwoń i opisz czas trwania objawów oraz stan psa. Na podstawie badania dobierzemy potrzebną diagnostykę.

Skontaktuj się z przychodnią lub zadzwoń pod 601 383 183.

Opracowanie i źródła

• Merck Veterinary Manual — Pancreatitis in Dogs and Cats
• Merck Veterinary Manual — Pancreatitis and Other Disorders of the Pancreas in Dogs
• Texas A&M Gastrointestinal Laboratory — Pancreatitis Information